T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Sit Alanları

AMİSOS ANTİK KENTİ
Bugünkü şehrin kuzeybatısında yer alan Cedit Mahallesinin bulunduğu bölgedir.Amisos’un ilk adının Enete olduğu daha sonra MÖ. 6.y.y başlarında Miletoslular tarafından bu yerleşmenin zaptedilerek kolonize edildiği antik kaynaklar tarafından bildirilmektedir.Şehir Helenistik, Roma ve Bizans Dönemlerinde de iskan edilmiştir.Sahra Sıhhıye Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı’nın bulunduğu saha kentin akropol(yüksek şehir) bölümüdür.Son yıllarda Kalkanca , Karasamsun ve Baruthane Mahallelerinde Müze Müdürlüğünce yapılan Kurtarma Kazısı Çalışmalarında kentin Nekropol(Mezarlık) alanının buralara kadar genişlediği anlaşılmıştır.Bölge I. ve III. derece arkeolojik sit alanıdır.

Dündartepe Höyüğü (Öksürüktepe)
Samsun Merkez Adalet Mahallesinde yer alan höyük tipi yerleşme, 1940-1941 yıllarında iki dönem kazılmış ve burada Kalkolitik çağ, İlk tunç çağı ile Hitit kültürüne ait belgeler ortaya çıkarılmıştır. Bu höyükte yerleşim tarihinin en son MÖ. 1700-1500 yıllarına ait olduğu anlaşılmıştır. I. ve II. derece arkeolojik sit alanıdır.

Höyüğün Öksürüktepe ve Dündartepe diye iki adı vardır. Bu adların birincisi tepede gömülü olan pir’in öksüren çocuklara tedavi etmesinden, ikincisi de Dündarlar yatağı olmasından ötürü verilmiştir.

Toptepe tümülüsleri
Hasköy'deki Toptepe tümülüsleri (Belediye Evleri Mahallesi'nde Samsun-Çarşamba Karayolunun üstünde yer alan biri büyük, diğeri küçük iki tepeden oluşmaktadır) II. derece arkeolojik sit alanı

Baruthane tümülüsleri
Samsun ili merkez Kalkanca Mahallesinde Samsun-Sinop karayolu üzerinde, şehir merkezinden dört kilometre uzaklıkta Baruthane mevkiinde yer alan Tümülüsler iki adet yığma tepe olup bunlar eski çağlarda soylu kişilerin gömüldüğü mezarlardır. Güney Tümülüs 15m. yüksekliğinde 40m. çapında olup içinde konglomera(yığışma) tabakasının oyulmasıyla oluşmuş iki odalı bir mezar bulunmaktadır. Kuzey Tümülüs ise 8m. yüksekliğinde 30m. çapındadır.Tepe altında konglomera tabakasının oyulmasıyla yapılmış arka arkaya sıralanan üç odadan ibaret bir mezar vardır.Bu Tümülüsler MÖ. 3.yy a tarihlenmektedir.I. derece arkeolojik sit alanıdır

Yolunuz tümülüslere düşerse bu tarihi tepenin hemen yanı başında hizmete açılan Amisos Cafe’de, Karadeniz manzarasına karşı yöresel tatları deneyebilirsiniz. Sizlere tavsiyem Karadeniz pidesi veya saç kavurma. Şehir merkezinden bölgeye minibüs ve otobüs var. Deniz manzarası keyfi yapmak isterseniz, Batı park sahilinden tepeye 320 metrelik bir teleferik ulaşımı da bulunuyor.

Akalan Kalesi
Samsun Merkez Çatmaoluk Köyü Yeniköy Mahallesinin güneyinde yüksek bir platonun dik yamacında kurulmuş kale tipi bir yerleşmedir. Etrafı yaklaşık 500m. uzunluğunda taş örgü bir surla çevrilidir. Geç Demir Çağına ait bir yerleşme olduğu anlaşılmıştır.I.derece arkeolojik sit alanıdır.

Tekkeköy Mağaraları
Samsun’un 14km. doğusunda Tekkeköy ilçesi sınırları içerinde yer alır. Fındıcak ve Çınarcık derelerinin suladığı vadi boyunca yükselen kaya kitlelerindeki büyüklü küçüklü sığınak ve mağaralar ile düz yerleşmelerin 1941 yılında yapılan kazı ve araştırmalar sonunda, Prehistorik ve Protohistorik Çağlara ait oldukları anlaşılmıştır. Çınarcık ve Fındıcak vadilerinin birleştiği yerde ve her iki vadiye hakim durumda bulunan bir kaya kitlesi ise “delikli kaya” adıyla bilinmektedir. Buranın bir Frig kalesi olduğu ileri sürülmektedir. I. derece arkeolojik sit alanıdır.

Kaledoruğu Höyüğü
Kavak ilçe merkezindeki höyük, adını üstündeki kaleden almıştır. Höyüğün uzunluğu 350m. genişliği 250m. yüksekliği de 25m.’ dir.1941 yılında yapılan kazılarda Kalkolitik Çağ, Tunç Çağı, Hitit, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı Dönemine ait belgeler ortaya çıkarılmıştır. I. ve II. derece arkeolojik sit alanıdır.

İkiztepe
Samsun ili Bafra ilçesinin 7km. kuzey batısındaki İkiztepe Köyü sınırları içerinde yer alan İkiztepe dört yükseltiden oluşur. Burada yapılan kazılar sonucunda Kalkolitik Çağ, Tunç Çağı ile Geçiş Çağı(Hitit öncesi) kültürleri tespit edilmiş, ayrıca İlk Tunç Çağı III’e tarihlenen bir mezarlık ile Tepe I’de İkiztepe’nin son kültür katında Tümülüs tipi iki odalı ve dromoslu anıt bir mezarın yer aldığı saptanmıştır. Bu mezarın Helenistik Çağa ait olduğu anlaşılmıştır.II. derece arkeolojik sit alanıdır.

Asarkale ve Kaya Mezarları
Kolay Beldesi, Asar Köyü yakınında yer alır.Kızılırmak’ın batı kenarında Bafra ovasını Anadolu’nun iç kısımlarına bağlayan vadiyi kontrol etmek için kurulmuş kale tipi bir yerleşmedir.Halen ayakta kalmış ve kayalara oturtulmuş savunma duvarları ile köşeli ve yuvarlak planlı kulelerin alt sıra taşlarının işçiliği, Asarkale’nin ilk defa Helenistik Çağda iskan edilmiş olduğunu gösterir.Duvarların üst sıra taşlar arasında görülen tuğla örgüsü de Orta Çağ’a(Bizans) aittir.

Asarkale’ye nehir seviyesinden batıya gittikçe dikleşen bir yamaç takip edilerek ulaşılır.Yamacın sonunda bir sur girişi yer alır.Teraslar halindeki Asarkale’de kayaya oyulmuş bir sarnıç ile yine kayaya oyularak açılmış merdivenli bir yer altı geçişi vardır.Asarkale’nin yakın çevresinde kayalara oyularak yapılmış 3 Anıt Mezar mevcuttur.Bu mezarlar Helenistik Döneme tarihlenmektedir.I. derece arkeolojik sit alanı ve I. ve II. derece Doğal Sit alanıdır.

Kızılırmak Deltası
Bafra’nın doğusundan batısına 60km. bir kıyı şeridine sahip deltada balık gölleri, kıyı kumulları, çorak adalar, kuru ve su basar çayırlar, sazlıklar, çamur düzlükleri ve tarım alanları yer almaktadır.Kızılırmak deltası kuş popülasyonu açısından da son derece önemli bir yerdir.I-II-III. derece doğal sit alanıdır.

Lerdüge Tümülüsleri
Havza ilçesinin 21 km. doğusunda Lerdüge döneminde beş tümülüs saptanmıştır. 1946 yılında başlatılan çalışmalarda çıkan buluntular Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndedir. 4 no'lu tümülüsün buluntularından ve mimari tekniğinden MÖ. 1-MS. 2. yüzyıl arasında kullanıldığı anlaşılmaktadır. Demir kenetlerle bağlanmış taş kapaktan oluşan girişten, tonoz örtülü dromosa (geçit) ve küçük bir kapıdan gömüt odasına girilmektedir. Kesme taştan tonoz örtülü gömüt odasının duvarları insan ve hayvan betimleri ile süslenmiştir. Betimler, bitkisel ve geometrik motiflerle çevrilidir. Altın süs gereçleri, tunç kandiller, çeşitli büyüklükte şişeler, tümülüste bulunan eşyalardır

Çal Köyü Tümülüsü
Vezirköprü'nün güneybatısında Çal köyündedir.

Yukarı Çal Köyü Tümülüsü
Vezirköprü'nün doğusunda yukarı Çal köyündedir.

Kületek Tümülüsü
İlçe'nin Kületek köyündedir.

Örenyeri Yerleşmesi
Köprü’nün kuzeydoğusunda yer alan Güder ve Boğazkoru köyleri hudutlarında yer almaktadır. Roma ve Geç Antik Çağı Yerleşmeleri

Kızılcaören Yerleşmesi
Vezirköprü’nün güneydoğusunda yer alan Kızılcaören köyündedir. Roma ve Geç Antik Çağı Yerleşmeleri

Yağbasan Tümülüsü
İlçenin kuzeybatısında yer alamaktadır. Yağıbasan köyünün Çaltıcak mahallesi'nde 3 tümülüs mevcuttur.

Çeltek Tümülüsleri
Çeltek Köyü'nün güneybatısında 2 adet tümülüs mevcuttur.

Aşağı Narlı Tümülüsü
Aşağı Narlı köyünde olup, Doğantepenin güneydoğusundadır.

Avdan Köyü Tümülüsü
Avdan köyünün güney ve güneybatısında olmak üzere 2 adet tümülüs vardır.

Maltepe Tümülüsü
Köprübaşı'nın kuzeydoğusunda yer alan Boğazkoru köyündedir.

Tepeören Tümülüsü
Köprübaşı’nın kuzeybatısında yer alan Tepeören Köyündedir. Roma ve Geç Antik Çağı Yerleşmeleri.

Adatepe Yerleşmesi
Ada Tepe köyündedir. Roma ve Geç Antik Çağı Yerleşmeleri

Çöğe Köyü Yerleşmesi
Vezirköprü’nün kuzeybatısında yer alan Çöğe köyünün okulu önündedir. Roma ve Geç Antik Çağı Yerleşmeleri.

Kızılırmak Deltası (Balık Gölleri)
İlçe sınırları içerisinde bulunan Kızılırmak'ın binlerce yıl Anadolu'dan sürükleyip getirdiği sedimenlerle oluşturduğu bereketli deltasında aynı zamanda ülkemizin en önemli sulak alan eko sistemlerinden biri olan Bafra Balık Gölleri de bulunur. Kızılırmak deltası, barındırdığı canlı türlerinin çeşitliliği; canlılar için zengin yaşam alanları bulundurması ve halen bozulmamış olan doğal yapısı ile ülkemizin uluslararası öneme sahip ender sulak alanlarından biridir. Deltadaki kuş türlerinin çeşitliliği ve sayıları eko sistemin canlılar için ne denli zengin ve sağlıklı olduğunu gösterir. Karadeniz'i cephe göçü ile aşan küçük ötücüler ve su kuşlarının yanı sıra yırtıcılar, leylekler, turnalar ve balıklar için de, delta son derece önemli bir beslenme ve konaklama alanıdır. Bölgede Eko-Turizm olanakları son derece fazladır.

Simenit Gölleri
Terme tarafından denize akan bir çayın, arazinin çok düz olmasından dolayı denize dökülmeden önce geniş bir alana yayıldığı, iç içe göller oluşturduğu görülmektedir.

Hacı Osman Ormanı
Konumu:
Orta Karadeniz Bölgesinde Samsun ili Çarşamba ilçesi Çınarlı köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Ulaşım:
Samsun-Çarşamba devlet karayolunun 8. km.sindedir.
Özellikleri:
Avrupa çapında çok sınırlı bir yayılışa sahip ve hızla ortadan kalkma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan eşsiz bir alüvyal orman ekosistemidir. Dişbudak (Fraxinus excelsior),meşe(Quercus hartwissiana), dişbudak yapraklı kant ceviz (Pterocarya fraxinifolia), kayacık(Ostrya calpigoliya),kayacılar(Ulmus glabra), doğu gürgeni (Carpinus orientalis), akçaağaç (Acer canpestre)önemli bitki türlerini oluşturmaktadır.

Beslenme imkanlarının çok elverişli olması nedeniyle pek çok hayvan türünün barınmasına imkan sağlamaktadır. Köstebek, kaplumbağa ve gri balıkçıl gibi türler bulunmaktadır.

Bu özelliklerinin korunması amacıyla sahanın 86 hektarlık bölümü 1987 yılında Tabiatı Koruma Alanı olarak ayrılmıştır.

Saha ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda öncelik korumaya verilmiştir. Bu nedenle saha tel çitle çevrilmiştir. Ayrıca saha girişinde bir bekçi evi bulunmaktadır. Sahada yönlendirme levhaları mevcuttur.